Sztuka i Rzemiosło
Najstarsze zachowane japońskie dzieła sztuki pochodzą z późnej epoki Yayoi (300 p.n.e. - 300 n.e.) - są to cylindryczne gliniane figurki, nazywane haniwa, często ustawiane rzędami wokół kurhanów naczelników rodów i mauzoleów cesarzy. Podejrzewa się, że symbolizowały ludzi z otoczenia możnych lub miały chronić ich dusze i ciała przed atakami złych duchów. Haniwa do dziś zachwycają prostotą. Niektóre przypominają walce, ale zachowało się również wiele figurek w kształcie mężczyzn i kobiet (zob. zdjęcie s. 24), czasami z mieczem lub naszyjnikiem, a także koni, małp, ptaków, a nawet domów. Cechą charakterystyczną antropomorficznych posążków są otwory w miejscu ust i oczu - zabieg ten zapobiegał pękaniu gliny podczas wypalania, a dodatkowo przydawał figurce tajemniczości. Kim są przedstawione postacie? Jakie mają znaczenie? Nie sposób odtworzyć rytuałów, w jakich haniwa były wykorzystywane, a badacze nie potrafią do końca rozwiązać zagadki ich przeznaczenia i roli, jaką odgrywały. Tak czy inaczej jedno jest pewne - są bez wątpienia dowodem dążeń dawnych Japończyków do spełnienia się w sztuce.
Zmysł estetyczny.
Haniwa, będące pierwszymi wytworami rodzącej się kultury materialnej, mają dziś szczególną wartość jako dzieła sztuki - widać w nich zapowiedź późniejszego kunsztu japońskich artystów. Figurki zalicza się do sztuki dekoratywnej - mimo że funkcjonowały jako symbole świata zmarłych, zdają się być osadzone głęboko w świecie żywych. Prowokują do snucia związanej z nimi mitycznej opowieści - zastygłe w czasie, odsyłają współczesnych badaczy do momentu tworzenia. Łatwo sobie wyobrazić dłoń artysty rzeźbiącego w glinie, nadającą figurce ludzkie rysy. Z pewnością nie przedstawiają bogów czy aniołów - ich twarze zdają się uśmiechać lub krzyczeć, mają również bardzo rzeczywiste kształty